Informacje

Czas letni przez cały rok?

• abecadło
• 2026 / 07 / 10

W przyszłym tygodniu Kongres USA ma głosować nad ustawą, która ma zlikwidować ciągłą zmianę czasu na letni i zimowy. Temat ten wraca od wielu lat, a przeciwnicy istniejącego systemu powołują się na badania, wskazujące na negatywne efekty przesuwania wskazówek zegara dwa razy do roku. Należą do nich zaburzenia snu, większa liczba wypadków w pracy, a także częstsze wypadki na drogach.

Czas letni jako pierwsi wprowadzili Niemcy w czasie pierwszej wojny światowej. Powodem była oszczędność energii, uzyskana przez lepsze wykorzystanie naturalnego światła wieczorami, gdy latem słońce świeci dłużej. Chęć wydłużenia wieczorów jest powodem utrzymywania czasu letniego do dzisiaj. Nie tyle jednak chodzi o oszczędność energii, co aktywność na świeżym powietrzu i dłuższy odpoczynek po pracy.

Republikański kongresman z Florydy Vern Buchanan nawołuje do przyjęcia czasu letniego na stałe, przez okrągły rok. Od 2018 roku wciąż wprowadza projekt takiej zmiany obecnego systemu i w tym roku zrobił to ponownie. Kongresowa Komisja Energii i Handlu przyjęła projekt ustawy o nazwie Sunshine Protection Act niemal jednogłośnie, stosunkiem głosów 48-1. I skierowała go pod obrady Izby Reprezentantów.

Wynik głosowania w Kongresie nie jest jednak pewny, bo do pozostania przy czasie letnym inaczej podchodzą legislatorzy z południa i z północy. Na Florydzie, w stanie Buchanana, pomysł jest popularny. Pozwala bowiem na dłuższe pozostawanie wieczorem na polach golfowych i innych miejsach rekreacji. Ale na północy różnice długości dnia pomiędzy latem i zimą są większe i czas letni wprowadzony zimą oznaczałby ciemne poranki.

Wskazują na to zresztą nie tylko stany północne. Senator Tom Cotton, republikanin z Arkansas mówi, że po pozostawieniu czasu letniego na cały rok, wschód słońca byłby absurdalnie późno. I Wskazuje, że w dużej części kraju dzieci musiałyby iść do szkoły, gdy jest jeszcze ciemno. Nie mówiąc już o konieczności wstawania w nocnych ciemnościach, nie tylko dzieci, ale i większości ludzi idących do pracy.

Problem jest oczywiście tym większy, im miejsce jest wysunięte bardziej na północ. Na przykład 1 stycznia w Miami na Florydzie słońca wstaje już o 7:07 rano. Ale w Seattle, w stanie Waszyngton, dzieje się to prawie godzinę później, o 7:57. Tak jest obecnie, ale po przyjęciu czasu letniego na okrągły rok, słońce wstawałoby po 8 rano na Florydzie i o 9 rano w stanie Waszyngton.

W miejscu siedziby "abecadła", w Wallington, New Jersey, słońce wstaje 1 stycznia o 7:21. Tak więc wielu ludzi, a także dzieci chodzących do szkoły, wstaje w ciemnościach. Ale po przyjęciu czasu letniego także zimą, wschód słońca przypadałby dopiero na godzinę 8:21. Demokratyczny kongresman z New Jersey Frank Pallone popiera jednak pomysł przejścia na czas letni przez okrągły rok. Tłumaczy, że byłoby to "lepiej dla bezpieczeństwa i wsparłoby branżę turystyczną w New Jersey".

Sunshine Protection Act po ewentualnym przyjęciu przez Izbę Reprezentanów musi być jeszcze przegłosowany przez Senat. W marcu 2022 roku Senat USA przyjął już ustawę o przejściu na czas letni na stałe. Ale tamtą ustawą w ogóle nie zajęła się niższa izba, gdzie przeciwników była większość. Dzisiejszą ustawę niemal na pewno podpisałby prezydent Donald Trump, który opowiada się za zniesieniem zmieniania czasu dwa razy do roku.

Ciągłych zmian czasu nie lubi też dwie trzecie Amerykanów. W tegorocznym sondażu YouGov, 64% z nich wypowiedziało się za zniesieniem zmiany czasu. 21% nie ma w tej sprawie zdania, a tylko 16% chciałoby pozostawienia obecnego systemu.

Jednak w kwestii wyboru czasu letniego jako obowiązującego cały rok, mieszkańcy USA są już mniej zdecydowani. Tylko 43% chciałoby takiego rozwiązania, a 28% jest temu przeciwnych. Wyborcy obu partii myślą podobnie. Wśród demokratów 44% chce czasu letniego, a 27% jest mu przeciwna. Wśród wyborców republikańskich obie grupy są tylko trochę większe - odpowiednio 48% i 30%.

W Stanach Zjednoczonych czas letni po raz pierwszy wprowadzono w 1918 roku. Był jednak niepopularny wśród farmerów, którzy pracowali od wczesnego rana i Kongres powrócił do jednolitego czasu. W latach 1942-1945 prezydent Franklin Roosevelt wprowadził czas letni na okrągły rok, nazywając go "Czasem wojny".

Później czasu letniego używały różne stany, aż Uniform Time Act wprowdził go jako prawo federalne. Stany mogły się z niego wyłączyć, z czego korzystają do dzisiaj Hawaje oraz Arizona. W Arizonie część stanu zmienia czas, aby ujednolicić go w obszarze rezerwatu Indian Navajo, który rozciąga się także na stany Utah i Nowy Meksyk.

Co ciekawe, Arizona nie wprowadziła czasu letniego z tego samego powodu, dla którego czas ten oryginalnie wprowadzano - z powodu oszczędności energii. Arizona jest bowiem gorącym stanem i wydłużanie aktywności wieczorem powoduje zwiększenie poboru prądu przez klimatyzatory.

Z powodu oszczędności wprowadzono też czas letni w związku z kryzysem naftowym na początku lat 70-tych ubiegłego wieku. Obowiązywał stale w okresie od 6 stycznia 1974 roku do 27 kwietnia 1975 roku. Wycofano się z tego pomysłu po kilku porannych wypadkach na Florydzie, w których zginęło m.in. ośmioro dzieci. Poparcie społeczne dla czasu letniego spadło w trzy miesiące z 79% do 42%.