Dla zdrowia i urody

Pierwiastki ważne dla zdrowia i urody

• Dla zdrowia i urody
• 2026 / 05 / 21

Ciało ludzkie składa się z ponad 80 pierwiastków, jednak zaledwie sześć z nich stanowi aż 99% jego masy. Są to: tlen, wodór (woda to oczywiście tlen i wodór - H2O), azot, węgiel, wapń i fosfor. Pozostałe to makro i mikroelementy niezbędne do funkcjonowania. Oto niektóre z nich.

Siarka (S): kojarzy się głównie z charakterystycznym zapachem i zastosowaniem w przemyśle. Tymczasem jest jednym z kluczowych pierwiastków obecnych w każdej komórce naszego organizmu. Odgrywa ważną rolę m.in. w funkcjonowaniu stawów, kondycji skóry oraz wielu procesach metabolicznych.

Siarka to pierwiastek bezzapachowy, co dla wielu osób może być zaskoczeniem. Ma intensywnie żółtą barwę. Niezbyt często mówi się o niej w kontekście funkcji, jakie pełni w naszym organizmie. Zwykle nie kojarzymy jej jako składnika, który moglibyśmy suplementować lub wokół którego warto budować dietę. Przywodzi raczej na myśl zapałki, trujące gazy o przykrym zapachu (jak np. siarkowodór), a czasem kosmetyki do pielęgnacji skóry trądzikowej. Tymczasem siarka jest jednym z najważniejszych pierwiastków mineralnych w organizmie człowieka. Pod względem ilości ustępuje jedynie wapniowi i fosforowi. Pierwiastek ten jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania tkanek, enzymów oraz procesów metabolicznych.

Siarka jest pierwiastkiem niezwykle ważnym dla naszych stawów. Stanowi jeden z elementów kwasu mukoitynosiarkowego. Ten mukopolisacharyd obecny jest w różnych śluzach w naszym organizmie, np. w ślinie czy wydzielinie śluzowej żołądka, jest to także istotny składnik mazi stawowej. Maź stawowa produkowana przez błonę maziową to wypełniająca jamę stawową lepka substancja, która zapewnia odpowiednie smarowanie. To ona amortyzuje wstrząsy, zmniejsza tarcie chrząstek podczas zginania stawu oraz je odżywia.

W składzie suplementów wspierających funkcjonowanie stawów znajdziemy siarczan chondroityny. Ten składnik budulcowy chrząstki również zawiera siarkę. Jego głównym zadaniem jest utrzymanie odpowiedniego nawodnienia i elastyczności chrząstki. Do właściwości siarki możemy dodać jeszcze działanie przeciwbólowe oraz przeciwzapalne, co może być pomocne osobom cierpiącym na bóle przewlekłe i stany zapalne stawów, np. w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów czy w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Suplementację zaleca się też w przypadku cieśni nadgarstka (carpal tunnel), a także osobom uprawiającym sport - jako środek przyspieszający regenerację ścięgien, mięśni i stawów.

Siarkę organiczną znajdziemy w produktach przeznaczonych do poprawy kondycji skóry, włosów i paznokci. Na rynku dostępne są zarówno preparaty doustne z siarką organiczną, jak i kosmetyki - od szamponów i kremów po odżywki. Tak szerokie zastosowanie siarki wynika z tego, że jest ona składnikiem keratyny i kolagenu, dwóch białek budulcowych skóry, włosów i paznokci. Siarka działa też miejscowo - głównie przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo, co czyni ją cennym dodatkiem w kosmetykach dla skóry trądzikowej, ze skłonnością do przetłuszczania - siarka reguluje produkcję sebum, a jej działanie przeciwzapalne może się okazać pomocne również w przypadku egzemy i łuszczycy. Siarka w kosmetykach pomaga w spłyceniu i skróceniu zmarszczek, zmniejsza szorstkość skóry oraz poprawia jej elastyczność i jędrność.

Niektóre pierwiastki z tzw. tablicy Mendelejewa, które kojarzą się z przemysłem, spełniają istotną rolę także w gospodarce naszego organizmu.

---

Poważne niedobory siarki w diecie są rzadkie, dostarczana jest głównie z białkiem. Do najlepszych źródeł siarki należą: mięso, ryby, jaja, mleko i jego przetwory, rośliny strączkowe, zboża, kasze, czosnek, cebula, brokuły, kalafior, kapusta. Niedobór siarki może się objawać pogorszeniem stanu cery, zwiększonym przetłuszczaniem i wypadaniem włosów, osłabieniem kondycji paznokci, bólem i sztywnością stawów, bólem mięśni. W suplementach zwracajmy uwagę na zawartość MSM (metylosulfonylometan, metylosiarczan). Nadmiar siarki jest wydalany z moczem, ale nie należy przesadzać z jej suplementacją.

Selen (Se): to remedium na wszystkie problemy zdrowotne współczesnego człowieka. Co wiemy o selenie? Zmniejsza ryzyko powstania zmian nowotworowych wskutek hamowania negatywnego działania substancji rakotwórczych, ogranicza podziały komórek nowotworu i ich rozsiewanie po innych tkankach organizmu, zwiększa odporność organizmu, także w przypadku pojawienia się zmiany nowotworowej, działa ochronnie na błony komórkowe i ogranicza ich uszkadzanie przez wolne rodniki, wykazuje korzystne działanie w wybranych schorzeniach neurologicznych, metabolizuje hormony tarczycy. Selen wraz z witaminą C, E oraz karotenoidami należy uznać za najważniejszy antyoksydant i włączać bogate źródła tych składników do diety przeciwrakowej.

Długotrwałe niedobory selenu objawiają się m.in.: zaburzeniami akcji serca, dystrofią chrząstek stawowych, zwiększoną umieralnością związaną z nowotworami i chorobami układu krążenia, zmniejszeniem wchłaniania jodu z pożywienia i nasileniem objawów niedoczynności tarczycy, obniżonym wytwarzaniem trójjodotyrominy (T3) i osłabieniem funkcjonowania tarczycy. U chorych np. na depresję, choroby autoimmunologiczne, choroby naczyń krwionośnych, stany zapalne trzustki, mukowiscydozę, obserwuje się obniżony poziom selenu.

W nadmiarze selen może być bardzo szkodliwy. Nadmiar selenu może objawać się łamliwością i utratą paznokci, wypadaniem włosów, zaburzeniami depresyjnymi i układu nerwowego, nerwowością, niestabilnością emocjonalną, wysypkami skórnymi, zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. Gdzie szukać selenu? W bardzo dużych ilościach występuje on w takich produktach jak podroby, skorupiaki, ryby, czosnek, kakao, orzechy brazylijskie, grzyby. Selen może też występować w produktach zbożowych, owocach i warzywach, kaszy gryczanej. Jego zawartość zależy od ilości występowania go w glebie. W przypadku selenu nie ma prostej recepty na zapewnienie prawidłowego spożycia. Zapewnienie zalecanej podaży selenu wynikać powinno ze zróżnicowania codziennej racji pokarmowej.

Cynk (Zn): wpływa na odporność naszego organizmu. Cynk jest składnikiem ponad 300 enzymów, warunkuje poprawną przemianę białek, węglowodanów, tłuszczów oraz procesów energetycznych, zapewnia stabilność błon komórkowych i funkcjonowanie układu hormonalnego, gwarantuje należyte działanie układu nerwowego, w tym procesów zapamiętywania i uczenia się.

Niedobory cynku mogą powodować zaburzenie układu odpornościowego, dysfunkcje układu nerwowego: zaburzenia węchu, smaku, zaburzenia lękowe i depresję, zwiększone ryzyko występowania cukrzycy typu 2, zwiększoną umieralność z powodu choroby wieńcowej, wypadanie włosów, kurzą ślepotę, nieprawidłowe gojenie się ran. U dzieci niedobory cynku mogą skutkować zaburzeniami procesu wzrostu, funkcji poznawczych, dojrzewania płciowego.

Jednak groźne jest też nadmierne spożycie cynku. Eksperci twierdzą, że jest ono możliwe tylko w przypadku suplementacji. Zbyt duże dawki cynku prowadzą do: zmniejszonej (paradoksalnie) reakcji odpornościowej organizmu, zmian neurologicznych wynikających z niedoborów miedzi wywołanych nadmiarem cynku, obniżenia poziomu "dobrego" cholesterolu HDL, rozwoju Alzheimera. Grupy, w których szczególnie powinno się dbać o podaż cynku to kobiety w ciąży, kobiety karmiące oraz młodzież.

Najbogatszym źródłem cynku są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, jaja, tłuste sery. To właśnie z produktów pochodzenia zwierzęcego cynk wchłania się najlepiej. Osoby niejedzące mięsa powinny jeść jak najwięcej produktów z ciemnej mąki. Na ogół, jedząc prawidłowo, dostarczamy go w odpowiedniej ilości i naprawdę nie musimy zwiększać jego podaży jesienią i zimą.

Po raz kolejny widzimy, jak ważny jest złoty środek. Zarówno "za dużo" jak i "za mało" składnika mineralnego jest niebezpieczne. Planując całodzienne menu, pamiętajmy o zdrowym talerzu żywieniowym. Dostarczymy wówczas odpowiedniej ilości niezbędnych minerałów i pierwiastków.