Gospodarka

Stany Zjednoczone zadłużają się coraz szybciej

• Finanse
• 2026 / 11 / 13

W Stanach Zjednoczonych rok fiskalny jest przesunięty względem roku kalendarzowego. Rząd federalny dokonuje rocznych rozliczeń w okresie od 1 października do 30 września. Kongresowe Biuro Budżetowe (Congressional Budget Office - CBO) przedstawiło raport dotyczący finansów państwa w październiku br., czyli w pierwszym miesiącu 2027 roku fiskalnego.

Dane nie wyglądają dobrze, bo w ciągu zaledwie miesiąca państwo musiało już pożyczyć 409 miliardów dolarów. To aż 125 miliardów więcej niż w tym samym miesiącu przed rokiem. Za taki wzrost odpowiadają zarówno dochody, jak i wydatki. Dochody były w październiku br. mniejsze o 36 miliardów, a wydatki większe o 89 miliardów.

CBO sugeruje, że deficyt budżetowy w październiku br. jest wyższy, bo 1 listopada przypadł w niedzielę. To spowodowało przesunięcie niektórych wydatków z tego dnia na październik. Ale 1 listopada wypadł w weekend również w ubiegłym roku. Jednak po uwzględnieniu wszystkich dni roboczych w październiku ubiegłego i obecnego roku i ustandaryzowaniu obliczeń, deficyt w tym roku byłby większy o nieco mniejszą kwotę - 95 miliardów dolarów.

Niemniej deficyt budżetowy rośnie bardzo szybko. CBO podaje, że w roku fiskalnym 2026, który zakończył się 30 września br., deficyt stanowił aż 6,2% produktu krajowego brutto USA. Rok wcześniej było to 5,8%.

Na 43 Ulicy na Manhattanie, nieopodal Times Square, znajduje się elektroniczna tablica wyświetlająca rosnący dług publiczny. Fotografia u góry pochodzi z 2004 roku, a fotografia na dole z 2011 roku. Jak widać, okienko ze znakiem $ zostało wykorzystane do wyświetlenia cyfry 1, bo w 2008 roku dług przekroczył 10 bilionów (znak $ domalowano na stałe). Dzisiaj w tym okienku zamiast cyfry 1, jest cyfra 4.

---

Obydwa odsetki są znacznie wyższe od średniej z ostatnich 50 lat. Wynosi ona 3,8%, a tak wysoka jak obecnie była tylko osiem razy od czasu II wojny światowej. Było to przez cztery lata w czasie Wielkiego Kryzysu po 2008 roku, dwa lata pandemii Covid-19 (2020-2021) oraz w latach 2023-2024.

Nominalnie deficyt budżetowy w roku fiskalnym 2026 osiągnął aż 2 biliony dolarów. To 217 miliardów więcej niż rok wcześniej. Dochody wzrosły co prawda o 169 mld, czyli 3%, ale wydatki wzrosły aż o 386 mld, czyli 6%. Dług publiczny osiągnął w 2026 roku 100% amerykańskiego PKB (rok wcześniej było to 99%). To znaczy, że rząd federalny jest dłużny więcej niż Stany Zjednoczone są w stanie wytworzyć przez cały rok.

Maya MacGuineas z organizacji Komitet dla Odpowiedzialnego Budżetu Federalnego zwraca uwagę, jak zła jest obecna sytuacja ekonomiczna. "Jesteśmy dopiero miesiąc po rozpoczęciu nowego roku fiskalnego i zdumiewająco pożyczyliśmy już 409 miliardów" - stwierdziła.

Zauważyła też, że dane dotyczące pierwszego miesiąca nadeszły po okresie, w którym doszło do przekroczenia różnych znamiennych granic. Wymieniła "dług narodowy sięgający kolosalnej liczby 40 bilionów, dług przekraczający całą naszą ekonomię i spłacane odsetki większe niż wydatki na obronność".

CBO podaje, że dług publiczny na koniec roku fiskalnego 2026 wyniósł 40,2 biliona dolarów. To 2,5 biliona więcej niż rok wcześniej. Dług ten rośnie ostatnio bardzo szybko. Zaledwie dekadę wcześniej był mniejszy o 19,6 biliona, wzrósł więc prawie dwukrotnie.

Obsługa tego długu kosztuje ogromne pieniądze. W roku fiskalnym 2026 za odsetki trzeba było zapłacić 1,14 biliona dolarów. Cały budżet USA (wszystkie wydatki) wyniósł w tym czasie 7,4 biliona dolarów. Odsetki stanowiły więc prawie jedną szóstą wszystkich wydatków rządu federalnego.